Rechter geeft Surinaamse bank miljoenen terug

Nederland moet de in april 2018 in beslag genomen 19.5 miljoen euro uit Suriname teruggeven. Dat heeft de Haarlemse dinsdag besloten. De inbeslagname was in strijd met het internationaal publiekrecht (volkenrecht). De zaak draaide om een geldzending met eindbestemming Hong Kong die op Schiphol was onderschept.

Cambio’s

De Nederlandse recherche vermoedt dat er een witwasstructuur achter de geldzendingen vanuit Suriname middels vrachtlijnen via Schiphol schuilgaat. Dat witwassen zou gebeuren onder regie van belangrijke figuren binnen het Surinaamse staatsapparaat en de Surinaamse economie.

Op 13 april 2018 werd een geldzending met de Centrale Bank van Suriname (CBvS) als “shipper” gecontroleerd. De totale inhoud bedroeg 19,5 miljoen euro en was afkomstig van drie handelsbanken in Suriname. Op 17 april 2018 is dit geld strafrechtelijk in beslag genomen door de FIOD, eerst met het oog op waarheidsvinding dan wel het aantonen wederrechtelijk verkregen voordeel, daarna met het oog op een mogelijke verbeurdverklaring.

Volgens de officieren van justitie hebben de drie handelsbanken en “cambio’s” (wisselkantoren) in Suriname  inmiddels de verdachten-status in verband met een vermoeden van witwassen van een groot gedeelte van het inbeslaggenomen geld. Het geld is door De Nederlandse Bank geteld en op 1 juni 2018 gestort op een bankrekening van de Belastingdienst.

Belanghebbende

In tegenstelling tot de officieren van justitie vindt de rechtbank dat de CBvS belanghebbende is. Daartoe is de feitelijke situatie bepalend, aldus de rechtbank. De gelden zijn onder deze bank in beslag genomen, de CBvS stond als verzender vermeld op de vrachtbrieven en correspondentie over de inbeslagname is in het begin steeds gericht geweest aan de CBvS. Ook de officieren van justitie hebben de CBvS in een brief van 28 december 2018 aan de advocaten van de bank (nog) als beslagene aangemerkt.

Immuniteit

Vervolgens heeft de rechtbank beoordeeld of de CBvS immuniteit toekomt ten aanzien van de geldzending vanuit Suriname naar de Bank of China in Hong Kong via Schiphol. Suriname vindt dat de CBvS als staatsorgaan immuniteit toekwam; met de geldzending is een publiek belang gediend. Er is een nog niet in werking getreden VN-verdrag van 2014 inzake de immuniteit van rechtsmacht van staten en hun eigendommen. Maar de officieren van justitie betwistten deze immuniteit. De CBvS geniet volgens het Openbaar Ministerie alleen immuniteit ten aanzien van staatseigendommen en voor zover die goederen een publieke, niet commerciële bestemming hebben. Aan beide vereisten is volgens de officieren van justitie is niet voldaan.

Andere weg

De rechtbank komt langs een andere weg dan de klagers tot het oordeel dat de CBvS wel immuniteit van het gelegde strafvorderlijk beslag toekomt. De CBvS moet namelijk als officieel staatsorgaan van Suriname worden beschouwd. Er is dus beslag gelegd onder een andere staat, namelijk Suriname. De rechtbank constateert dat het VN-verdrag niet ziet op strafrechtelijke procedures; verdragen over strafvorderlijk beslag door de ene staat onder de andere staat zijn er niet. De Nederlandse strafwet erkent echter wel de aan het internationaal recht ontleende immuniteit tegen strafrechtelijk optreden door vreemde staten. Als ongeschreven regel van internationaal publiekrecht (volkenrecht) geldt dat een vreemde staat immuniteit van strafvorderlijk beslag geniet, voor zover dat beslag betrekking heeft op voorwerpen die de vreemde staat onder zich heeft ten behoeve van de uitoefening van haar publieke taak.

Publiek belang

De rechtbank concludeert dat de geldzending een publiek belang diende en paste in het wettelijk vastgelegde takenpakket van de CBvS, onder meer het verzorgen van de geldsomloop in Suriname en het bevorderen en vergemakkelijken van het betalingsverkeer van Suriname met het buitenland. Het standpunt van de officieren van justitie dat het contract met de Bank of China een clausule bevat waarin afstand van immuniteit is gedaan of dat de gelden geen eigendom van de CBvS zijn, maakt dat oordeel niet anders. De CBvS handelde in het kader van haar publieke taak. Doel en strekking van immuniteit is het waarborgen dat een staatsorgaan zijn taken en bevoegdheden op effectieve wijze kan uitoefenen. Het beslag, waarbij gelden aan de feitelijke beschikkingsmacht van de CBvS zijn onttrokken, is daarom in strijd met het internationaal publiekrecht (volkenrecht) gelegd. Daarmee hoeft de rechtbank andere standpunten van partijen niet meer te bespreken. De rechtbank verklaart het beklag gegrond, heft het beslag op en gelast de teruggave van 19,5 miljoen euro aan de CBvS.

Zie ook:

‘Hoge Surinaamse kringen wasten drugsgeld wit’